ارزیابی و ارزشیابی سیستمهای اطلاعات سلامت: چالشها و چارچوبها

Nurse20at20desk20300x3001

سيستم های اطلاعات سلامت امروزه هم به علت افزايش نياز به آنها در اثر پيچيدگی های روز افزون فرايندهای مديريت سلامت هم به علت تنوع و نوآوری های چشمگير در عرضه اين سيستم ها يکی از دغدغه های بخش سلامت هستند.

 

گزارش دوم مؤسسه پزشكي  از مجموعه سه قسمتي درباره كيفيت مراقبتهاي سلامت در آمريكا ، با نام عبور از پرتگاه كيفيت  که با نام مخفف  (IOM-II) نيز شناسايی می شود به شرح دسته ای از نواقص اساسي در نظام فعلي مراقبتهاي سلامت پرداخته است كه اراية منسجم اين خدمات را مختل می‌کنند. ذكر اين نكته خالی از لطف نيست كه نويسندگان IOM به اين نتيجه رسيدند كه بين کيفيت حاضر مراقبتهاي سلامت و آنچه بايد باشد «نه تنها يك شكاف بلكه دره اي عميق قرار گرفته است».

 

با نتيجه گيري از تحقيقات گسترده و مطالعه شواهد ، گزارش IOM نيروهاي مشخصی را به ما معرفي مي‌نمايد كه تركيب آنها با يكديگر ، مخمصه موجود را خلق کرده است:

 

- پيچيدگي روزافزون علم و فناوري که با تاخيري طولاني بين پيشرفت ابداعات و بكارگيري آنها در امور بالينی همراه است .

 

- افزايش بار بيماريهاي مزمن ، درحالي که  تمركز نظام خدمات سلامت پيرامون مراقبت هاي حاد است.

 

- كاربرد ناكافي فناوري اطلاعات

 

- و بالاخره نظام‌هاي پراختي كه باعث ايجاد مشوق های متعارض شده ، بهبود كيفيت را ترغيب نمي‌کنند.

نويسندگان IOM تاييد کرده‌اند كه فناوري اطلاعات بخشی كليدی در هر راه حل است . 

 

هر چند توصيه ها و روشهايی برای انتخاب سيستم های اطلاعات سلامت از دهه 1980 وجود داشته است (۱۱) اما همان گونه که ذکر شد به دليل تحولات چشمگير فن آوری در سالهای اخير شايد امروزه  استفاده از آنها چندان منطقی نباشد و از طرفی منابع مربوطه نيز به سختی دردسترس هستند. 

هالبروک و همکاران نيز مراحل زير را برای انتخاب سيستم پرونده الکترونيک پزشکی (EMR) پيشنهاد کرده اند :

1-          بررسی علاقه، موانع، عملکردهای پسنديده، تمايل به پرداخت

2-          توليد برگه ارزشيابی مفصل EMR

3-          جستجوی گسترده برای سيستم های در دسترس

4-          مرور مختصر خصوصيات EMR ها

5-          نمايش حضوری مفصل فروشندگان از خصوصيات EMR

6-          مشاهده محل های استفاده کاربران و دفاتر مرکزی فروشندگان

7-          ارزشيابی کاربران از نسخه در حال کار EMR با استفاده از سناريو های نمونه

8-          ارزشيابی نهايی و مذاکره

در حالی که ارزيابی های فوق اکثراٌ معطوف به انتخاب و خريد سيستم های اطلاعاتی هستند اخيراٌ  توجه به ارزشيابی معطوف به نتايج (Outcome) نيز صورت گرفته است. از جمله پژوهش گسترده ای که ليتل جانز و همکاران در افريقای جنوبی انجام دادند و از روشهای کيفی مانند FGD و کمی مانند RCT استفاده کردند. همچنين ويات  که از پژوهشگران طرح مذکور بوده است، مقايسه ای بين روشهای پژوهش در ارزشيابی معطوف به نتايج انجام داده است. 

در مجموع اکثر محققان بر انجام پژوهش های متعدد و مخلوط (کمی و کيفی) و چند تخصصی (Multidiciplinary) در ارزيابی و ارزشيابی  سيستم های رايانه ای اطلاعات سلامت تأکيد دارند.

 بخشی از مقاله ارائه شده در چهارمین کنفرانس منطقه ای سلامت الکترونیک سال 1382