راه های سرایت اچ‌آی‌وی کدامند؟

اچ‌آی‌وی در اکثر مایعات داخلی و مترشحه بدن انسان مبتلاء وجود دارد، اما فقط از راه آمیزش جنسی، تبادل خون یا فرآورده‌های آن و از مادر مبتلاء به جنین قابل سرایت از فردی به فرد دیگر است. بنابراین عطسه، سرفه، تماس پوستی سالم، روبوسی، استفاده از ظروف غذای مشترک، مستراح، حمام یا استخر مشترک، نیش پشه و غذاها و اجسام برنده خشک راه انتقال آن نیستند.

۱) آمیزش جنسی[1]سرایت-ایدز

تماس جنسی موقعی ممکن است منجر به سرایت اچ‌آی‌وی شود که یک طرف دچار اچ‌آی‌وی باشد و تبادل یا تماس مایعات بدن طرفین رخ دهد. بنابراین تماس جنسی مرد با مرد یا مرد با زن در این شرایط ممکن است موجب سرایت شود. (تاکنون سرایت اچ‌آی‌وی از زن به زن ثابت نشده است به جز از راه اشتراک بازیچه های جنسی)

لازم به ذکر است در مقاربتها حتی اگر انزال (خروج منی از آلت مرد) هم رخ ندهد امکان سرایت وجود دارد چون مایعات مترشحة قبل از آن هم حاوی ویروس هستند.

در صورت ارتباط جنسی با شخص مبتلاء (مرد با زن / مرد با مرد)، احتمال ابتلای کدام يک بيشتر است؟

خطر انتقال ويروس اچ.آي.وی در مردان آمیزشگر با مرد [2]بیشتر و تقريباً دو برابر مردان آمیزشگر با زن[3] ست. درضمن خطر دريافت ويروس در بين مردان آمیزشگر با مرددر فرد مفعول بيشتر است. احتمال انتقال ویروس در هر بار آمیزش جنسی از مرد به زن(نزدیکی مهبلی[4]) در حدود ۱/۱ درصد است و احتمال انتقال ویروس از زن به مرد (نزدیکی مهبلی) در حدود  ۰/۳ درصد می‌باشد. اما حتی یکبار تماس جنسی هم ممکن است منجر به سرایت اچ‌آی‌وی شود (این ارقام  احتمال آماری است) بنابراین  با این که احتمال سرایت در یک رابطه جنسی خیلی کم است اما صفر نیست!! و حتی مردانی وجود دارند که تنها با یک نزدیکی با زن اچ‌آی‌وی مثبت مبتلاء شده‌اند یا زنانی که با یکبار آمیزش با مردان اچ‌آی‌وی مثبت دچار شده‌اند.

 

در چه مواقعی احتمال سرایت از راه جنسی بیشتر می‌شود؟ اگر زخم یا عفونت تناسلی وجود داشته باشد، اگر تماس جنسی با خشونت یا اجبار باشد، اگر فردی شرکای جنسی متعدد داشته باشد و نیز در مقاربت خشک خطر سرایت بیشتر است. همچنین در آمیزش جنسی مقعدی[5] (مقاربت از راه پشت) احتمال سرایت بیشتر از راه مهبلی است. ازدواج موقت (متعه، صیغه) چون معمولاً طرفین سابقه ازدواج های منجر به طلاق یا موقت متعدد با دیگر افراد هم دارند یک عامل گسترش بیماریهای مقاربتی و از جمله ایدز می تواند باشد.

 

 

۲) تبادل خون

انتقال خون و فراورده های آن اگر بدون اقدامات تشخیصی و ویروس زدایی انجام شود به احتمال بسیار  زیادی موجب سرایت اچ‌آی‌وی می‌شود. امری که در کشور ما نیز برای بیماران هموفیلی و تالاسمی رخ داده است. لازم به ذکر است اهداء خون خطری برای سرایت به فرد اهداءکننده ندارد و فقط دریافت کنندگان خون در معرض خطرند. همچنین علیرغم انجام آزمایش های تشخیصی بر روی تمام نمونه های خون در حال حاضر اگر دوره پنجره را در نظر بگیریم که در آن نتیجه آزمایش منفی خواهد بود، امکان سرایت در هیچ جای دنیا صفر نیست. بنابراین هر دریافت خون و فرآورده های آن باید برای آزمایش اچ‌آی‌وی اقدام کند.

راه دیگر تبادل خون استفاده از سرنگ و ابزارهای تزریق مشترک (مانند پمپ دست ساز) است که مصرف کنندگان مواد مخدر تزریقی به ناچار یا ناآگاهانه از آنها استفاده می‌کنند. راه دیگر هم سرایت از طریق پیوند اعضاء (کلیه، کبد، لوزالمعده و ...) است.

۳) مادر به جنین یا نوزاد

مادران باردار اگر مبتلاء به اچ‌آی‌وی باشند محتمل است که در حین بارداری یا هنگام زایمان ویروس به فرزند آنان سرایت کند. همچنین شیردادن مادران اچ‌آی‌وی مثبت به فرزندانشان ممنوع است چون ویروس درون شیر نیز ترشح شده و منتقل می‌شود. انتقال در مراحل مختلف بارداری بدون داروهای پیشگیرانه در 25% تا 40% رخ می‌دهد. در صورتی که خانم‌های اچ‌آی‌وی مثبت باردار بشوند لازم است داروهایی مصرف کنند که احتمال سرایت به فرزندشان را کم می‌کند. همچنین نوزاد متولد شده از این مادران باید مدتی داروی ضد اچ‌آی‌وی بگیرد و شش هفته و ۱۸ ماه پس از تولد آزمایش اچ‌آی‌وی بشود تا وضعیت ابتلائش مشخص گردد. طبعا به جای شیر مادر باید شیر خشک بخورند.

 

 


[1]  آمیزش= تماس جنسی = مقاربت= مُجامَعَت= جِماع= نزدیکی=گُشنیدن= وَطْی= رابطه جنسی = sex

[2] مردانی که با مرد دیگر آمیزش دارند= Men who have sex with men (MSM)

[3] دگرجنسگرا= هتروسکسوئل= Heterosexual

[4] مَهْبِل= قُبُل= فَرْج= نُس= واژَن Vagina

[5] مَقْعَد= دُبُر=پیزی=کونAnus= ass=

 

 

نوجوانان و ایدز

adolescentes na escolaآموزش و اطلاع رسانی به جوانان درباره ایدز موضوعی است که اگرچه ضرورت آن بر اساس اصل پیشگیری مورد تآیید گروه‌های مختلف اجتماعی و مسؤولان است، اما در محتوا و نحوه اجرای آن نیاز به توافق بیشتر و همکاری بین بخشی مناسب‌تری وجود دارد.  گاهی فعالیت‌های سلیقه ای در هر دستگاه در این زمینه انجام شده و هر نهاد و سازمانی خط قرمزهای ذهنی خود را بر این حیطه اعمال کرده است. این مقاله در صدد روشن کردن ضرورت، محتوا و راهکارهای مؤثرتر کردن آموزش و اطلاع رسانی با استناد به پژوهش‌های معتبر علمی و فرهنگ بومی دارد.

بخشهایی از این مقاله در مجله پژوهش و سنجش شماره 50 (ویژه نامه سلامت و رسانه) به چاپ رسیده است.

ادامه مطلب: نوجوانان و ایدز

چرا آزمایش ایدز در چند مرحله انجام میشود؟

 

مدتی طول می‌کشد تا بدن بتواند پادتن تولید کند. این دوره را دوره ی پنجره می‌گویند که از 2 تا 26 هفته طول می کشد. تا وقتی که پادتن به اندازه کافی تولید نشده باشد آزمایش الیزا که برای اچ آی وی انجام می شود ممکن است منفی گزارش شود در حالی که فرد مبتلا است. به همین دلیل آزمایش الیزا دو بار برای مراجعان انجام می شود. بنابراین لازم است این فرد سه ماه بعد آزمایش های پادتن اچ‌آی‌وی را تکرار کند تا به شرطی در این مدت رفتارهای پرخطری هم نکرده باشد، از اچ‌آی‌وی-منفی بودن خود مطمئن شود

 

ادامه مطلب: چرا آزمایش ایدز در چند مرحله انجام میشود؟

آیا افراد اچ‌آی‌وی مثبت می‌توانند ازدواج کنند؟

weddingازدواج حق طبیعی و فطری هر انسان است و منع قانونی و طبی در این زمینه وجود ندارد. اما باید قبل از اقدام به ازدواج طرفین به طور کامل از واقعیت های بیماری آگاه شوند و آموزش ها و مشاوره های متعدد روانی، حمایتی و پزشکی بگیرند. همچنین لازم است همیشه در هنگام مقاربت از کاندوم لاتکس استفاده کنند تا ویروس از یکی به دیگری سرایت نکند. حتی اگر هر دو زوج اچ‌آی‌وی مثبت باشند لازم است کاندوم استفاده کنند چون ویروس اچ‌آی‌وی زیرگونه های مختلفی دارد و سرایت یک زیرگونه جدید به فرد به او آسیب بیشتری می‌رساند.  استفاده از سایر روشهای پیشگیری از بارداری به غیر از کاندوم به ایشان توصیه نمی‌شود و این ربطی به شدت ابتلاء آنان ندارد. همچنین این زوجها حق دارند بچه دار شوند. اگر فقط مرد مبتلا باشد در خارج از کشور با استفاده از روش شستشوی اسپرم آن را به مادر تلقیح می کنند. در صورتی که مادر مبتلا باشد با توجه به اینکه با مصرف داروهای ضدویروسی، زایمان سزارین و پرهیز از شیردهی مادر مبتلاء می‌توان در بیش از ۹۵ درصد از ابتلاء فرزند پیشگیری کرد لزومی به سقط جنین نیست. (به شرطی که مادر تحت درمان، حمایت و مراقب کافی در کلینیک بیماریهای رفتاری یا مراکز مشاوره مشابه باشد) پس از تولد در شش هفتگی و ۱۸ ماهگی آزمایش های اچ‌آی‌وی برای مشخص شدن وضعیت ابتلاء کودک انجام خواهد شد.

آیا ابتلا به اچ‌آی‌وی علامت دارد؟ ‏


ACUTE HIV INFECTION

حدود نيمی از افرادی که تازه به اچ‌آی‌وی مبتلا می شوند در عرض دو تا چهار هفته به علائمی شبيه آنفولانزا مبتلا می شوند. اين علائم شامل تب، خستگی، دانه های پوستی، درد مفصل، سردرد و تورم در غدد لنفاوی است. 

البته چون این علائم در بیماری‌های بسیاری دیده می شوند اگر بیمار به پزشک در مورد رفتارهای پرخطر قبلی خود چیزی نگوید، ممکن است از تشخیص اچ‌آی‌وی غفلت شود. پس از آن افراد مبتلا وارد دوره بدون علامت می شوند که در آن در ظاهر سالم ولی دچار بیماری هستند.در برخی از افراد دچار اچ‌آی‌وی سالها طول می کشد تا مرحله ايدز ظاهر شود (بسته به راه سرایت، تعداد ویروس وارد شده، وضعیت دستگاه ایمنی و تغذیه فرد و ....) و در اين مدت آنها احساس سلامت کرده و هيچ علائم آشکاری از حضور اين ويروس ندارند.

 

ادامه مطلب: آیا ابتلا به اچ‌آی‌وی علامت دارد؟ ‏