ایدز و حقوق بشر

Published in ایدز

در جهانی که ایدز بیداد می کند ، پاسداری نکردن از حقوق بشر موضوع مرگ و زندگی است . درحالی که پاس داشت این حقوق ،‌ مردم را در جلوگیری از عفونت و در صورت ابتلاء قبلی در مقابله مؤثرتر با اثرات ایدز توانمند می‌کند ، با نقض آنها ایدز عمیقتر در شکاف های اقتصادی و اجتماعی جوامع نفود  و آنها را گسترده‌تر می‌کند . گرداگرد جهان مردمی بیشتر دچار ایدز می‌شوند که از حقوق اساسی اجتماعی و اقتصادی برابر محروم بوده‌اند . نادیده گرفتن حقوق اساسی ، اراده مردم را در دستیابی به این موارد محدود می‌کند : دفاع از خودمختاری ، پدید آوردن زندگی پایدار و حفاظت از خود . در نتیجه مردم بیشتر در معرض ابتلا به ویروس و اثرات همه گیری بر زندگی خود قرار می‌گیرند .

بنابراین ضرورت دارد که همه‌گیری ایدز را در چهارچوب حقوق بشر نیز ارزیابی کنیم . همچنین نگاه کردن به همه‌گیری از این منظر برخی پیش نیازهای اقدام مؤثر را روشن‌تر می‌کند : آمیختن اصول ، هنجارها و معیارها آنگونه که در ابزارهای حقوق بشر بین‌المللی تعبیه شده است و استفاده از بنیادهای ملی و بین‌المللی حقوق بشر در تحقق این حقوق . برای مثال اکنون چهارچوب راهبرد ملی ایدز کشور غنا فصلی درباره ایجاد یک محیط توانمند‌ساز دارد که راهبردهایی برای توجه به حقوق بشر و مسائل قانونی و اخلاقی دارد . اصول رفع تبعیض ، از جمله پرهیز از آزمایش اجباری ، در این راهبرد لحاظ شده اند .

حقوق انسانی که برای کاهش آسیب پذیری نسبت به ایدز و تخفیف اثر همه گیری حیاتی هستند در ابزارهای حقوق بشر موجود مانند اعلامیه جهانی حقوق بشر ، میثاق حقوق فرهنگی ، اجتماعی و اقتصادی ، میثاق حقوق مدنی و سیاسی ، پیمان نامه رفع تمام انواع تبعیض علیه زنان و پیمان نامه حقوق کودکان ذکر شده‌اند.

رفع تبعیض ، تساوی و مشارکت اصول پایه هر استراتژی مؤثر مبارزه با ایدز در زمینه حقوق بشر هستند . به عبارت دقیقتر اصولی از حقوق بشر که ارتباط بیشتری با حفظ احترام مردم مبتلا و متأثر از ایدز و پیشگیری از گسترش عفونت دارند ، عبارتند از : رفع تبعیض ، حق سلامت ، حق برابری زن و مرد ، حقوق کودکان ، حق حریم شخصی ، حق آموزش و اطلاع ، حق اشتغال ، حق ازدواج و تشکیل خانواده ، حق امنیت، مددکاری و رفاه اجتماعی ،‌حق آزادی و حق مهاجرت .

برخی اصول کلیدی حقوق بشر فعالیت مرتبط با ایدز ابزارهای حقوق بشری مرتبط
حق دستیابی به بالاترین درجه سلامت جسمی و روانی اطمینان از آنکه ابزارها و خدمات پیشگیری از ایدز ( از جمله درمان بیماریهای مقاربتی ، ترویج کاندوم های مردانه و زنانه ، آزمایش و مشاوره داوطلبانه ) به همراه داروهایی برای درمان عفونتهای فرصت طلب ، درد  و داروهای ضد ویروس در دسترس هستند .

-     اصل ۲۵ اعلامیه جهانی حقوق بشر

-      اصل ۱۲ میثاق بین المللی حقوق فرهنگی ، اقتصادی و اجتماعی

-      اصل ۱۲ پیمان نامه رفع تمام انواع تبعیض علیه زنان

-      اصل ۲۴ و ۲۵ پیمان نامه حقوق کودک

حق اطلاع و آموزش فراهم بودن اطلاعات و آموزشهای مربوط به سلامت جنسی و پیشگیری از ایدز

-      اصل ۱۹ اعلامیه جهانی حقوق بشر

-      اصل ۱۷ میثاق جهانی حقوق شهروندی و سیاسی

-     اصل ۳۷ پیمان نامه حقوق کودک

حق نهانداری

( محرمانه بودن )

اطمینان از آنکه آزمایش و مشاوره داوطلبانه هستند و نتایج آزمایش HIV محرمانه اند ، ضمانت حق پوشیده ماندن موضوع از اشخاص ثالث

-     اصل ۱۲ اعلامیه جهانی حقوق بشر

-     اصل ۱۷ میثاق جهانی حقوق شهروندی و سیاسی

-     اصل ۳۷ پیمان نامه حقوق کودک

حق اشتراک در پیشرفتهای علمی و فوائد آنها اطمینان از دسترسی بیشتر به داروهای ضد‌درد و آنتی بیوتیک برای درمان عفونتهای سرایت پذیر از راه  جنسی و مسائل مرتبط با ایدز ، و همچنین درمانهای ایدز

-     اصل ۲۷ اعلامیه جهانی حقوق بشر

-     اصل ۱۵ میثاق بین المللی

-     حقوق فرهنگی ، اجتماعی و اقتصادی

گروههایی که متأثر از تبعیض هستند عبارتند از زنان ، کودکان و در بسیاری مناطق گروههای نژادی و قومی ، مهاجران و آوارگان .

در سراسر جهان خطر افزوده فیزیولوژیک زنان در ابتلا به HIV با محرومیت اقتصادی ، فقدان فرصتهای شغلی ،‌دسترسی ناکافی به آموزش ، تربیت و اطلاعات و عادات و هنجارهای فرهنگی اجتماعی بیشتر می‌شود. برای مثال در آفریقای جنوب صحرا میزان شیوع در دختران نوجوان در برخی کشورها پنج برابر پسران نوجوان است . اغلب این ابتلا ناشی از مقاربت جنسی بدون محافظت است .

ضعف اقتصادی و اجتماعی زنان توانایی آنان را در توافق برای استفاده از کاندوم ، گفتگو درباره وفاداری همسر و ترک روابط خطرناک را محدود می‌کند . این ناتوانی آسیب پذیری آنان به ایدز را افزایش می‌دهد و تبعیض جنسی و اجتماعی روا داشته شده بر زنان در نهایت زندگی آنان را تهدید می‌کند.

تحقیقات بر این حقایق تأکید کرده‌اند . در یک مطالعه در ویتنام تنها ۳۵ درصد زنان گزارش کرده‌اند که می‌توانند از درخواست شوهرانشان برای رابطه جنسی پرهیز کنند و یک مطالعه UNIFEM درباره اثر اچ.آی.وی - ایدز در جوامع زیمبابوه نشان داد که حتی اگر زنها درباره اچ.آی.وی- ایدز آموزش دیده باشند ،‌وابستگی اقتصادی آنان به مردان ، آنان را در مجادله برای رابطه جنسی سالمتر بی دفاع می‌کند .

اجبار و خشونت جنسی در تمام شکلهای آن ، داخل و خارج خانواده ، در صلح و در جنگ ، تهدید زنان و دختران به ابتلا HIV را می‌افزاید . در مطالعات جمعیتی در سراسر جهان ۵۰ ۱۰ درصد زنان خشونت جسمی را از سوی شریک زندگی را گزارش کرده‌اند و بین یک سوم تا نیمی از زنان قربانی سوء‌استفاده جسمی ، اجبار جنسی را هم گزارش کرده‌اند .

در زمینه ایدز حکومتها ملتزم هستند حقوق بشر را محترم شمرده ، محافظت و رعایت نمایند .

چهارچوب اجرایی آن از طریق مجموعه ابزارهای بین المللی صدور یافته در ۵۰ سال اخیر مشخص شده است . در واقع در چند سال گذشته شاهد پذیرش گسترده‌تر تفاسیر مرتبط با ایدز از چهارچوبهای حقوق بشری بوده‌ایم :

-     اعلام نظر عمومی شماره ۱۴ درباره حق سلامت ( مه ۲۰۰۰ ) ، پذیرفته شده در کمیته حقوق فرهنگی ، اجتماعی و اقتصادی سازمان ملل ویژگیهای کلیدی متعددی درباره حق سلامت در زمینه ایدز را بیان میکند. از جمله در دسترس بودن و در توان بودن و فراهم بودن تسهیلات، خدمات و کالاها و برنامه های کارای مراقبتهای عمومی سلامت .

-     کمیسیون ملل متحد درباره قطعنامه حقوق بشر ۲۰۰۱/۳۳ در مورد « دستیابی به دارو در زمینه بیماریهای عالم گیر» مانند اچ.آی.وی-ایدز این حق را امری بنیادی در دستیابی به تحقق کامل حق برخورداری از بالاترین استاندارد دست یافتنی سلامت جسمی و روانی تلقی می‌کند .

این قطعنامه کشورها را ترغیب می‌کند تا سیاستهایی در پیش گیرند که فراهم بودن داروهای مربوط به اچ.آی.وی- ایدز را به تعداد کافی و به نحوی که در دسترس تمام افراد نیازمند باشد ، تضمین نمایند .

در نهایت ، پیوند محکم بین اچ.آی.وی-ایدز و حقوق بشر در اجلاس ویژه در مجمع عمومی ملل متحد درباره اچ.آی.وی- ایدز در سال ۲۰۰۱ به رسمیت شناخته شد .

چهارچوب بین المللی حقوق بشر زیربنایی محکم برای افراد و سازمان هایی است که نیازهای خود را برآورده سازند ، حقوق خود را مطالبه و اجرا کنند ، در مقابل حذف و تبعیض مقاومت کنند و برای عدالت اجتماعی تلاش نمایند .

اما انگ زدن و تبعیض در خلاء ‌ایجاد نمی‌شوند . آنها از کلیشه ها ، پیش داوریها و نابرابریهای اجتماعی دیگر ریشه می‌گیرند و آنها را تقویت می‌کنند ، طیفی از مواردی که مربوط به جنسیت ، ملیت ،‌نژاد و مسائل جنسی می‌شوند تا فعالیت هایی که جرم شمرده می‌شوند مانند روسپیگری ، اعتیاد و لواط . انگ زدن ،‌تبعیض و نقض حقوق بشر حلقه معیوبی تشکیل می‌دهند که یکدیگر را تحریک و تقویت می‌کنند .

هر واکنش درازمدت مؤثر به همه گیری برپایه به رسمیت شناختن و حمایت از حقوق مردم است. افراد و جوامعی که حقوق خود در دستیابی به اطلاعات ،‌ آموزش ، بهداشت و مراقبتهای بهداشتی را باور می‌کنند و در مقابل تبعیض و خشونت مورد حمایت قرار می‌گیرند ، کمتر در معرض همه گیری خواهند بود .

برخی از اقدامات موفق در واکنش به همه گیری هنگامی بدست آمده است که افراد مبتلا به اچ.آی.وی- ایدز حق سخنگویی ، جمع آوری منابع و سازماندهی را یافته‌اند . برای مثال در بنگلادش کارکنان جنسی به گروهی پیوسته‌اند که با ورود دختران و زنان جوان به کار جنسی مبارزه می‌کند .

زنان بومی ، زنان مهاجر و آواره ،‌پیروان گروههای مذهبی از جمله آسیب پذیرترین افراد در معرض خطر اچ.آی.وی-ایدز قرار دارند . اثر جنگ بر زنان و دختران جوان شدید است و تجارب اخیر بوسنی ، کرواسی و رواندا نشان داد که تجاوز و سایر سوء استفاده های جنسی چگونه به عنوان یک سلاح جنگی استفاده می‌شوند.

سیاستهایی که آسیب پذیری مردم را کاهش داده و انتخاب رفتارهای سالم را برای آنان تسهیل کند در هر مقابله مؤثر با ایدز حیاتی هستند . الگوهای درآمدزایی ، بهبود فرصتهای شغلی زنان و الگوهای خودکفایی مالی  از جمله اقدامات ممکن برای تقویت استقلال اقتصادی زنان هستند .

در این میان برنامه های نمونه ILO ( سازمان جهانی کار ) در تقویت اقتصاد خانگی و مهارت های مالی در زنان مالاوی ، موزامبیک ، جمهوری متحد تانزانیا و زیمبابوه که آموزش درباره ایدز درآنها گنجانده شده بود،‌وجود دارند .