تکنیکهای مصورسازی در فرایندهای مشارکتی

Published in یادگیری مشارکتی

Visualization in Participatory ProgramsVIPP به معنی "مصورسازی در برنامه های مشارکت-محور" است، یک متدولوژی مردم-گرد برای انجام رخدادهای گروهی کوچک و بزرگ که از 40 سال تجربه ی برنامه های آموزشی و ارتباطی به دست آمده است.  VIPP به شکلی منحصر به فرد ترکیبی خلاقانه از رویکردهای مختلف مصورسازی فراهم می کند که بر اهمیت مشارکت مردم در حل مشکلات توسعه تأکید دارد.

دست اندرکاران توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی مواجه با رخدادهای گروهی بسیار بوده اند، مانند کارگاه های برنامه ریزی، سمینارها، جلسات آموزشی و دیدارهای سازمانی و کاری که به شکل رسمی برگزار می شوند و شرکت کنندگان باید به فهرست طویلی از سخنرانان و عرضه کنندگان گوش فرادهند. اغلب به جدول برنامه ی رخداد بیشتر اهمیت داده می شود تا به محتوای آن در دهه ی گذشته در بسیاری از رخدادها عرضه های رایانه ای رایج شده اند که گاهی حاوی جملات، نمودارها و شکلهای زیاد هستند و حجم زیادی از اطلاعات تکراری را بر مخاطبان تحمیل می کنند.

بحث و بررسی مسائل اغلب خود شامل سخنریهای دیگری است که بازخورد چندانی هم نمی گیرند. معمولاً وقت کافی برای بخث نیست چون اغلب سخنرانان بیش از حد حرف زده اند. وقتی مسؤولان جلسه بخواهند سرعت سخنرانی ها را زیاد کنند تا فضایی برای بحث پدید آید، سخنرانان اغلب سرعتی سلسله وار می یابند که موجب دلزدگی، خرسندی یا گاهی سرگرمی مخاطبان می شود.

معمولا بخش بزرگی از محتوا هدر می رود چون ممکن است تناسب زبانی وجود نداشته باشد یا روش ارائه مطلوب نباشد، بنابراین شرکت کنندگان خسته شده و شروع می کنند به صحبت با همدیگر خیال پردازی یا چرت زدن یا این که جلسه را ترک می کنند تا کار دیگری انجام دهند و تا انتهای عرضه برنمی گردند.

همه ی ما چنین رخدادهای گروهی را تجربه کرده ایم و بسیاری به دنبال تغییر هستند. البته همه می دانیم که دوری گزیدن از چنین رویکردی که ناشی از نظام آموزشی ماست چقدر دشوار است. می دانیم که رسیدن به توافق بر مسائل اصلی در یک موضوع خاص دشوار است و کارهای جدیدی باید برای تقابل با این مسائل انجام شود. بسیار سخت است که این فرایند را به شکلی دموکراتیک انجام داد که به تمام نظرها احترام بگذارد در حالی که تعادل نیاز به دروندادهای حرفه ای و تجربی را حفظ کند. بدین ترتیب عمدتاً جلسات مشارکتی برگزار نمی شوند.

VIPP in afghanistanVIPP بر اساس فلسفه ی اعتماد به ظرفیت ها و خلاقیت های انسانها فنون مصورسازی را با روشهایی برای یادگیری و تصمیم سازی تعاملی ترکیب می کند. هرچند برخی افراد ممکن است با روشهای مشارکتی آشنا باشند اما VIPP متفاوت است. در هسته ی VIPP فنون مصورسازی بسیاری وجود دارداز جمله کارتهای رنگارنگ با اندازه ها و شکلهای مختلف که شرکت کنندگان افکار خود را روی آنها با حروف و اشکالی در اندازه های مناسب برای دید همه ی گروه بیان می کنند.

دیگر به دست نوشته های شخصی نیازی نیست چون تمام فرایند برای همه ی گروه مصور سازی، تصویر برداری و تکثیر می شود. با این روش همه در فرایند مشارکت می کنند چه برای دستیابی به یک توافق باشد و چه برای یادگیری یک مفهوم جدید. شرکت کنندگان کم حرف جایی برای ابراز نظر پیدا می کنند و آنهایی که معمولا در گروه برتری می جویند مجبور می شوند به دیگران فرصت دهند که حرفشان را بزنند. با مصورسازی پیشرفت کار گروهی و ارجاع به آن تسهیلگر می تواند تکرار و سردرگمی در بحث را کاهش دهد، در حالی که ایده های موجود را بر اساس نیاز روشن تر و پیراسته تر می کند یا ایده های جدیدی را که گروه خلق می کند به آنها می افزاید.

VIPP used in Afghan Red CrescentVIPP مجموعه ای از فنون و ابزارهاست که مستلزم تلاش جدی برای یادگیری کاربرد آنهاست. هیچ قاعده ی جادویی در این دستنامه برای اجرای موفق رخدادهای گروهی نیست. به علاوه محدودیت هایی در کابرد VIPP و نیز مواقعی که VIPP مفید نیست وجود دارند. برای مثال اگر رئیس قبلاً تصمیم گرفته است که چه بکند، هیچ معنایی ندارد که از کارکنان بخواهیم پیشنهادهای خود را مصورسازی کنند. اگر کسی وقت ندارد یا نمی خواهد برای بحث درباره ی مسائل مورد نظر وقتی بگذارد، انجام سریع VIPP ممکن است زیانبار و گمراه کننده باشد. اگر گروهی می نشینند تا درباره ی تخصیص منابع یا به کار بستن راهبردهای ممکن مهتلف تصمیم بگیرند اما هیچ کدام از آنان میلی به گوش دادن به سایر دیدگاه ها ندارند، احتمالا به کار بردن روشهای VIPP بی ثمر است.

رفع مشکلات توسعه ی انسانی مستلزم اختصاص منابع انسانی و مادی، اجرای اثربخش خدمات و تغییرات رفتار فردی و اجتماعی است. VIPP تنها مجموعه ای از ابزارهاست که می تواند در تسهیل این تغییرات کمک کند.