الگوی ارتقاء سلامت پرسید-پروسید

Published in ارتباطات سلامت

Precede Proceed model

به منظور برنامه ریزی جهت انجام تغییرات فردی و اجتماعی در راستای سلامت الگوها و روشهای متنوعی در سالهای اخیر پیشنهاد شده است. معروف ترین آنها مدل پریسید-پروسید است. الگوي برنامه ريزي پريسيد[1] را در سال ١٩٨٠ دكتر گرين و همكارانش تدوين كردند كه در طي سه دهه، با افزايش بخش پروسيد[2] به آن، تكميل شد . اكنون الگوي پريسيد-پروسيد معروف ترين و رايج ترين الگوي برنامه ريزي در زمينه آموزش بهداشت وارتقاي سلامت است . اين الگو از دو بخش پريسيد و پروسيد تشكيل شده است. به طور كلي، در قسمت پريسيد، به پرسش هايي از قبيل چه چيزي، به چه دليل و چه كسي پاسخ داده ميشود، و در بخش پروسيد منابع، موانع، خط مشي ها، مقررات و عوامل سازماني و همچنين طراحي، اجرا و ارزشيابي برنامه مورد بررسي قرار مي گيرد. الگوي برنامه ريزي پريسيد-پروسيد (شكل 1) شامل ٩ مرحله است

 

 

 

مراحل این الگو عبارتند از:

۱) تشخیص اجتماعی

                مشکلات اجتماعی که بر کیفیت زندگی جمعیت مرد نظر مؤثرند و ارتباط آنها با مشکل سلامت مورد نظر

۲) تشخیص اپیدمیولوژیک

                مشکلات سلامت که بر کیفیت زندگی مؤثرند و ارتباط آنها با یکدیگر

۳) تشخیص رفتاری و محیطی

                رفتارهایی که با مشکل سلامت مورد نظر مرتبط اند و عوامل محیطی مؤثر بر آن

۴) تشخیص آموزشی

                عوامل مؤثر بر رفتارهای مورد نظر:

                                عوامل مستعد کننده (دانش، باورها، ارزشها، نگرش)

                                عوامل تقویت کننده (خانواده، همسانان، مربیان و ...)

                                عوامل توانمند ساز (فراهمی، دسترسی، قوانین، مهارتها)

                               

۵) تشخیص مدیریتی

                                بررسی منابع و امکانات سازمانی برای اجرای برنامه آموزشی و تعیین اولویتها و ندوین برنامه کاری

۶) اجراء

۷) ارزشیابی فرایندی

۸) ارزشیابی تأثیر

۹) ارزشیابی نتایج

 

این الگو به نحوی جامع جنبه های مختلف رفتاری و غیر رفتاری ارتقاء سلامت را مد نظر قرار داده است و با رویکردی مبتنی بر شواهد علمی به راهکارهای عملیاتی رهنمون می شود.

الگوهای دیگری نیز برای برنامه ریزی ارتباطات سلامت ارائه شده است مانند "الگوی جامع آموزش بهداشت[3]" که سولیوان در 1993 ارائه کرد، یا "الگوی عمومی برنامه ریزی[4]" که مکنزی و اسملتزر در 1997 عرضه کردند.

 


[1] PRECEDE is an acronym for Predisposing, Reinforcing, Enabling, Causes in, Educational Diagnosis and Evaluation.

[2] PROCEED is an acronym for Policy, Regulatory, Organizational Constructs in Educational and Environmental Development.

 

[3] Comprehensive Health Education Model=CHEM

[4] Generalized Model for Program Planning= GMPP